Bananen

English translation below

Bananen kopen

Het is dinsdag, half 3, en ik heb trek in bananen. ‘Ik ga naar de winkel,’ zeg ik tegen baba (oma). ‘Waarom?’ zegt ze. ‘Om bananen te kopen.’ ‘Ga!’ Ik doe de poort open. Naast de poort staat een bankje en op het bankje zitten 3 mannen. ‘Waar ga je heen?’ vraagt een van de mannen. ‘Naar de winkel.’ ‘Wat ga je kopen?’ ‘Bananen.’ ‘Wat heb je gegeten?’ ‘Soep, aardappels, brood en vlees.’ ‘Ga!’ Ik ga. Op een bankje even verderop zitten de broer en schoonzus van baba. De broer wenkt me. ‘Waar ga je heen?’ ‘Naar de winkel.’ ‘Wat ga je kopen?’ ‘Bananen.’ ‘Ga zitten!’ Ik ga zitten. Ik vertel wat ik gegeten heb, vraag nog wat nuttige woorden in het Romani en na een tijdje zeg ik: ‘Ik ga.’ ‘Heb een lang leven!’ ‘Leef gelukkig!’ Ik loop verder. Bij een huis even verderop woont een tante. ‘Waar ga je heen?’ roept ze. ‘Naar de winkel!’ ‘De winkel is gesloten!’ ‘O, wanneer is hij weer open?’ ‘Om 16.00 uur.’ Ik kijk op mijn horloge, het is nu 15.00 uur. Dus ik ga maar even op bezoek bij een kleindochter van baba. Voor het hek roep ik haar naam. Ik durf niet zelf door de tuin te lopen, uit angst voor de tanden van de honden. Ze komt naar buiten, en leidt me veilig naar de keuken. In de keuken staat de tv aan, een Turkse dramaserie. De dochter van de kleindochter van baba wil Engels leren, dus ik schrijf een paar woorden en zinnetjes voor haar op, en zij schrijft op hoe je het uit spreekt. ‘Ai laik yu’. Er komen nog wat mensen binnengedruppeld en er wordt hevig gediscussieerd. Ik versta het niet. Na een tijdje zeg ik: ‘Ik ga naar de winkel.’ Als ik toch naar de winkel ga, kan ik ook meteen voor hun 2 chocoladecroissants meenenemen. Ik krijg wat geld in mijn hand geduwd, en daar ga ik, naar de winkel. Op weg  naar de winkel wordt me nog zo’n 2 keer gevraagd waar ik naartoe ga, wat ik ga kopen en wat ik gegeten heb. Om 17.00 uur kom ik bij de winkel aan. Ik pak een tros bananen en wat ander fruit, vraag de verkoopster om 2 croissants en wat zonnepitten, en dan is het gelukt. Het duurt even, maar dan heb je wel wat: bananen.

English

Buying bananas

It’s Thuesday past 2, and I feel like eating bananas. ‘I’m going to the shop,’ I say to baba (granny). ‘Why?’ she asks. ‘To buy bananas.’ ‘Go!’ I open the gate. Next to the gate there is a bench and 3 men are sitting on the bench. One of the men asks: ‘Where are you going?’ ‘To the shop.’ ‘What are you going to buy?’ ‘Bananas.’ ‘What did you eat?’ ‘Soup, potatoes, bread and meat.’ ‘Go!’ I go. On a bench a little bit down the road, I meet the brother and the sister in law of baba. ‘Where are you going?’ the brother asks. ‘To the shop.’ ‘What are you going to buy?’ ‘Bananas.’ ‘Sit down!’ I sit down. I tell them what I ate and ask some useful words in Romani, and after I while I say: ‘I’m going!’ ‘Live long!’ ‘Live happily!’ I continue my walk. In the garden of a house a little bit down the road lives an aunt. ‘Where are you going!’ she yells. ‘To the shop!’ ‘The shop is closed!’ ‘O, when will it be open?’ ‘At 4 o’clock. I look at my watch. It’s now 3 o’clock. So I have time to visit the granddaughter of baba. When I’m standing before her gate, I yell her name. I don’t dare to enter the garden on my own, because I’m afraid I will be eaten by the dogs. The granddaughter takes me safely to the kitchen. In the kitchen the television shows a Turkish soapserie. The daughter of the granddaughter wants to learn English, so I write I few words and sentences down, and she writes how you pronounce the words, interesting English spelling reform: ‘Ai laik yu.’ A few other people enter the kitchen. They start a loud conversation, but I don’t understand it. After a while I say: ‘I’m going to the shop.’ As I’m going to the shop anyway, I can also buy them 2 chocolate croissants. They put some money in my hand, and there I go, to the shop. On my way to the shop, there are at least 2 other people who ask me where I’m going, what I’m going to buy and what I ate. At 17:00 o’clock, I enter the shop. I take some bananas and other fruit, ask the seller for 2 croissants and some sunflower seeds, and then I made it. It takes a bit of time, but the result is there: I bought the bananas!

2015-02-27 15.19.35

Advertisements

Survival tips for Sadova

English translation below

Ik ben nu precies 3 weken in Sadova, in Roemenië. Ik woon hier met de Roma, om hun taal Romani the leren. Deze plek is heel anders  Als je hier bent, heb je niet meer het gevoel dat je in Europa bent. Voor het geval dat je ook in Sadova wonen wil, heb ik wat overlevingstips opgesteld.

– Wees altijd voorbereid om vragen over eten te beantwoorden. Mensen vragen altijd wat ik gegeten heb, en ze vragen het op de meest onverwachte momenten. Bijvoorbeeld, als we over het weer praten, vragen mensen plotseling ‘so halas?’ ‘wat heb je gegeten?’ Wees altijd voorbereid.

– Leer om veel te eten. Ik dacht altijd dat ik veel kon eten, maar niks is minder waar. Volgens mijn gastmoeder eet ik altijd te weinig. Als je niet al te dik wil worden, leer dan om nee te zeggen.

– Geef niet om privacy. Iedereen weet wat je doet. Iedereen schijnt te weten waar ik op bezoek geweest ben. Ook de mensen die ik nog nooit eerder heb gezien, weten dat ik uit Nederland kom en dat ik hier ben om Romani te leren. Als ik een woord dat ik net geleerd heb opschrijf, moet ik de vertaling in het Roemeens opschrijven, want iedereen kijkt mee en wil weten wat ik opschrijf. Je bent hier niet vaak alleen, en mensen aarzelen niet om je kamer binnen te komen en om commentaar te geven op alles wat ze zien.

– Leer om vuur te maken. Mensen zijn bang dat je ziek wordt zodra je het een beetje koud hebt, dus stook het vuur maar goed op.

– Heb geen zorgen, zorg maar dat je geniet! Het is heel leuk om hier te zijn.

English

I have now been in Sadova, Romania, for 3 weeks. I live here with the Roma people, to learn Romani. This place is so different from the places where I have lived so far. When you’re here you don’t Just in case that you also wanted to live in Sadova for a while, here are some survival tips:

– Always be prepared to answer questions about food. People always ask what I ate, and they ask it on the most unexpected moments. For example, we are talking about the weather. All of a sudden, the question is there: so halas? what did you eat? Always be prepared.

– Learn to eat a lot. I always thought that I could eat a lot. It is not true. I never eat enough, according to my host-mother. If you don’t want to become fat, you have to learn to say no.

– Don’t care about privacy. Everybody knows about everything you do. Everybody seems to know which persons I visited on a certain day. Also people I have never seen, know that I’m from Holland and that I’m here to learn Romani. When I write down the new words I learn, I have to write the translation in Romanian, because everybody wants to see what I’ve written down. Also, you’re rarely alone, and people don’t hesitate to enter your room to come for a visit and to comment on everything they see.

– Learn to make fire. People are afraid that you become ill when you are only a little bit cold, so don’t hesitate to put a lot of wood on the fire.

– Don’t worry, be happy. This is a lovely place to be.

Sibiu

*For English translation, please scroll down*

Hallo allemaal,
De afgelopen weken heb ik veel rond gereisd om Roma te bezoeken. Zo ben ik samen met mijn team in de buurt van Boekarest op bezoek geweest bij drie kerken. In twee van de drie kerken spraken de Roma geen Romani meer, maar het interessante was dat ze allemaal wel geinteresseerd waren om hun taal weer te leren. Als minderheid in Roemenië heb je het recht om op school je eigen taal te leren, en daar maakten ze hier dan ook gebruik van. Dus hoewel de kinderen thuis geen Romani meer spreken, leren ze het wel op school. De voertaal in alle kerken was Roemeens, ook in de kerk waar wel veel mensen Romani spraken. In de eerste kerk was er een huiswerkbegeleidingsklas bezig toen we daar kwamen. De kinderen werden op dat moment geholpen bij rekenen. In een ander zaaltje keken jongeren naar een film die waarschuwde voor prostitutie en mensenhandel, omdat veel meisjes in Oost-Europa slachtoffer van mensenhandel worden. In een andere kerk, waar veel mensen Romani spraken, hebben we een stukje uit Galaten in het Romani voorgelezen, en de mensen waren heel verrast om uit de Bijbel te horen in het Romani. Dat hadden ze nog nooit gehoord. In de derde kerk mocht ik ook iets vertellen (in het Roemeens). Toen heb ik verteld over psalm 145: ook ik zal vertellen over God’s grote daden. Als getuigen van God, hoeven we niet zelf belangrijke daden te verrichten. Alles wat we hoeven te doen is te vertellen over wat God gedaan heeft.
Ik ben ook in Sibiu geweest. Deze stad is ongeveer 2 ½ uur van Târgu Mureș vandaan. In deze stad hebben veel Sachsen (uit Duitsland) gewoond, en de Duitse invloed is hier nog duidelijk zichtbaar. Ook op straat hoor je nog veel Duits. Hier ben ik op bezoek geweest bij de zus van de vorige Roma koning en haar kerk. Ik heb de huidige Roma koning ook ontmoet. De Roma koning is niet erkend door alle Roma, maar hij is erg actief om de positie van de Roma te verbeteren. Hij is ook de dominee van de kerk. In deze kerk werd er wel veel in het Romani gezongen en gesproken. De zus die ik had gesproken heeft ook boeken, gedichten en liederen in het Romani geschreven.
Ik heb u vaak gevraagd om te bidden voor contacten met Roma, en zoals u ziet heeft God ons gebed rijkelijk verhoord!

English

Hello everyone,
The past few weeks, I have travelled a lot to visit Roma. I have been to three churches near Bucharest. In two of the three churches, the Roma didn’t speak Romani anymore, but the interesting fact was that they were interested to learn their language again. As a minority group in Romania, you have the right to learn your own language at school. The Roma we met used this right. This means that though the children didn’t speak Romani at home anymore, they did learn it at school The language that was spoken in the churches was Romanian, also in the church where a lot of people spoke Romani.
In the first church there was a homework class for children. At the moment we came there, the children received help with their math class. In another room of the church, young people where watching a movie warning for the danger of prostitution and human trafficking, because this is a big problem in poor communities in Eastern Europe. In another church, the church where many people spoke Romani, we read a part from Galatians in Romani. The people were very surprised to hear a part from the Bible in Romani. They had never heard that before. In the third church I was also allowed to say something (in Romanian). I spoke about psalm 145: I will tell about the great deeds of the Lord. As witnesses of God we don’t have to do big deeds ourselves. All we have to do is to talk about the great things God has done.
I have also been in Sibiu. This city is about 2 ½ hours from Târgu Mureș. This was one of the most important cities of the ethic Germans (who became known as Saxons) who moved to Transylvania in the 12th & 13th centuries at the invitation of the Hungarian king, and the German influence is still very visible in this city even though most Saxons left in and immediately after Ceaucescu’s time.Also on the street you hear some people speaking German. I visited the sister of the former Roma king here. I have also been to their church, and I met the Roma king. The Roma king isn’t acknowledged as king by all the Roma, but he is active in the international politics and he works on improving the conditions for Roma. He is also the pastor of the church. In this church they spoke and sang a lot in Romani. The sister I spoke with had written some books, poems and songs in Romani.
I’ve often asked for prayer that I can get in contact with Roma people, and God has heard our prayers! 2014-10-24 18.14.58

2014-10-24 18.26.46

2014-10-24 19.05.02

2014-10-24 18.14.53

Synagoge in Targu Mures

2014-10-05 16.48.12

De Synagoge in Târgu Mureș is heel mooi. Om hem te bezoeken moet je tussen 09.00 en 12.30 naar een kantoortje naast de synagoge gaan en daar kun je vragen of je hem mag bezoeken. De vrouw die de sleutelbos bewaakt gaf me een persoonlijke rondleiding. We liepen door een tuin, om de synagoge via de achteringang te betreden. Hij is gebouwd door een Oostenrijker in dezelfde stijl als de synagoge in Toledo. De grote zaal wordt alleen nog gebruikt bij belangrijke feestdagen, voor de samenkomsten op de Sabbat wordt een klein zaaltje achterin gebruikt. Hij herinnert aan de vergane glorie van de Joden in Târgu Mureș: van de 8000 joden zijn er nog maar 80 over. Als een soort aanklacht staat de synagoge daar, verlaten en magnifiek.

English

The Synagogue of Târgu Mureș is very beautiful. To visit it, you have to go to a little office next to the synagogue between 09.00 and 12.30, there you can ask if you can visit it. The woman who guards the keys gave me a personal tour. We walked through a garden to enter the synagogue via the back door. It was built by an  Austrian in the same style as the synagogue in Toledo. The big hall is only used for important celebrations, normally they only use a little room in the back of the synagogue. It reminds the people of the painful history of the Jews in Târgu Mureș: only 80 of the 8000 Jews are left. Now the synagogue is standing there as an accusation, abandoned and magnificent.

Română

Am fost în sinagoga din Târgu Mureș. Este o clădire mare și când am văzut am vrut să intru. La sinagogă se poate intro de la ora 09.00 până lo ora 12.30. La stânga de sinagoga este un birou. Acolo era o doamnă. Am cerut doamnei să pot vizita sinagoga. Ea a luat cheile și am iesit din biroul. Am intrat în sinagogă la intrarea din spate. D.na mi-a povestit că sinagoga seamănă cu sinagoga din Toledo. Acesta esta acum o biserică catolică. Sinagoga din Târgu Mureș este încă folosit de evrei. Sala mare este folosit numai de sărbători. Bărbații folosesc pentru Sabbat o sală mică din spate. Înainta de cel de al Doilea Razboi Mondiale, Târgu Mureș a avut 800 de evrei. Acum sunt doar 80 aici. Un placat din sinagogă zis cât de evrei au murit. Sunt multe mormânte acolo fără ca cineva din familie să se ocupe de ele. Acum sinagogă este o clădire minunată dar și tristă.

 

 

Back on track

*For English translation, please scroll down.*

In Augustus ben ik heel veel onderweg geweest. Eerst had ik een vakantie in Spanje (daar was ik alleen) en daarna in Portugal (met mijn familie), daar heb ik erg van genoten. Na Portugal ben ik door gereisd naar Bulgarije voor een teamvergadering. Het werk dat ik doe in Roemenie wordt ook in Bulgarije gedaan. Verder waren er ook mensen van het bestuur van SIL aanwezig (de zusterorganisatie van Wycliffe), dus die heb ik nu ook voor het eerst ontmoet. Tijdens deze teamvergadering hebben we gesproken over onze visie, waarom we het werk doen wat we doen. Iedereen moest presenteren wie hij/zij was en wat hij/zij voor werk deed. Er waren ook partnerorganisaties aanwezig, die ook met Roma werken en waar wij mee samenwerken. Het was interessant om veel nieuwe mensen te leren kennen, en daardoor begrijp ik de organisatie nu ook beter. Ik heb me ook meteen aangemeld om deze vergadering volgend jaar te organiseren, want dat leek me een goede gelegenheid om nog beter geintegreerd te raken in het team. Na de teamvergadering ben ik nog heel even in Nederland geweest, voor de bruiloft van een vriendin. Toen ik thuis kwam, vond ik heel veel ansichtkaarten die op me wachtten, en me de groeten uit Nederland overbrachten, dus dat was erg leuk. Alle kaarten hebben een mooie plek aan mijn muur gekregen. Mijn muur wordt steeds gezellig.
Nu ik weer in Roemenie ben, ben ik weer aan de studie zodat ik Roemeens snel onder de knie krijg. Het vrijwilligerswerk waar ik in mei en juni mee bezig was is nog niet echt begonnen, maar ik help nu bij een organisatie die kinderen/jongeren met HIV opvangt die door hun ouders in het ziekenhuis zijn achtergelaten. Door dat deze jongeren in hun jeugd zijn verwaarloosd hebben ze niet alleen een ziekte, maar ook een geestelijke en lichamelijke handicap. In dit huis kunnen ze werken, ze maken bijvoorbeeld veel sieraden en ze helpen bij het schoonmaken, en ze hebben een gemeenschap waar mensen om hun geven. Het is een goede gelegenheid om Roemeens te leren, want ze staan allemaal te popelen om mij hun kamer te laten zien en te laten zien wat ze allemaal gemaakt hebben.
Ik ben nu ook bezig met een voorvertaling maken van Handelingen. Ik zet verschillende Roemeense bijbelvertalingen onder elkaar, zodat de vertaler een overzicht heeft van met welke Roemeense woorden je de Griekse woorden kunt vertalen. Daardoor heeft hij een beter idee van de betekenis en kan hij het beter in het Romani vertalen. En dit werk helpt mij om Roemeens te leren, twee vliegen in een klap dus.
In September ga ik naar een conferentie in Oslo over Romani talen. Om een beetje mee te kunnen praten, ben ik nu een boek over Romani talen aan het lezen. Daardoor begrijp ik de situatie van Roma in Roemenie ook beter, want de namen voor de verschillende groepen zijn erg ingewikkeld. Sommige talen worden aangeduid met 3 verschillende namen. Eerst dacht ik dat het 3 verschillende talen waren, maar dat is dus niet zo. Sommige namen hebben betrekking op de plek waar de mensen wonen (bijv. Oltenie), of welk beroep ze deden (Caldaresi, kopersmid) of wat voor soort dialect het is (Vlax, een dialect dat veel door het Roemeens beinvloed wordt).
Kortom, ik heb geen reden om me te vervelen.
Met mijn gezondheid gaat het erg goed. Ik heb geen last meer van mijn schouder, en de pijn in mijn voet is ook weg, dus daar ben ik erg dankbaar voor. Het weer in Roemenie is erg wisselend, nu schijnt de zon, maar het is vaak regenachtig en het wordt nu ook wat kouder.

Groeten van Marlute

In August I have traveled a lot. First I was in Spain (I was on my own there) and later I went to Portugal (where I was with my family). I’ve enjoyed my holiday a lot. After Portugal, I went to Bulgaria for a team meeting. The work I do in Romania, is also done in Bulgaria. Thereby, there were also some members from the leadership team of SIL, so I had the chance to meet them for the first time. During the team meeting we have discussed our vision, why we do the work we do. Also, everyone had to present who he/she was and what kind of work he/she does. There were also some members of partner organisations, who also work with Roma and where we collaborate with. It was very interesting to meet so many new people and because of that I understand the organisation better now. I have also volunteered to organise next year’s meeting, because I thought that would be a good chance to get to know the organisation even better.
After the team meeting I went to the Netherlands, because of a wedding of a friend. When I came back in Romania, I found many cards waiting for me, so that made me very happy. All the cards have received a nice place on my wall, and my wall is looking very happy now.
Now that I’m back in Romania, I am working again to learn Romanian. The volunteer work I did in May and June has not really started yet, but now I can help at an organisation that works with children/young people with HIV that are left behind in the hospital by their parents. Because these children have been deprived of good care and love in their early childhood, they do not just have an illness, but also have mental and physical disabilities. In this house they can work, e.g. they make jewellery and they help cleaning the house, and they have a community where they are loved and been taken care of. For me it is a very good opportunity to practice Romanian, because they are all very keen on showing their room to me and to tell me what they have been doing.
I have also started to work on pre-translations of Act. I put several Bible versions next to each other so that the translator can see with what Romanian words the original Greek words can be translated. This helps him to translate it into Romani, and it helps me to learn Romanian.
In September I will go to a linguistics conference in Oslo about Romani languages. In order to be able to join the discussion, I’m now reading a book about Romani languages. This also helps me to understand the situation of Roma in Romania, because the names for the different languages are complicated. Sometimes a group/language can have three different names, but they don’t have to be three different things. Some names point to the place where people leave (e.g. Oltenia), some names point to their traditional occupation (Caldaresi, coppersmith), or the type of dialect (e.g. Vlax, a dialect that has been influenced by Romanian).
In other words, I don’t have any reason to be bored.
It’s going very well with my health. I don’t have pain anymore in my shoulder, the pain in my foot is also gone, so praise the Lord for that. The weather in Romania is changing a lot. At the moment the sun is shining, but it can be rainy too and it is getting a little bit colder too.

Blessings,

Marlute

O poveste în limba Română

Am fost în concediu. În concediu am mers în Spania și in Portugalia. În Spania am fost singură, dar am întalnit mulți turisți și am facut prieteni noi. Am fost în Madrid și in Toledo. În Portugalia am fost cu familia mea. Am vizitat multe orașeȘ Lisboa, Porta, Coimbra, etc, și am fost la plajă. După concediul meu în Portugalia am plecat în Bulgaria pentru o întâlnire cu echipa mea. Echipa mea conistă din mai multi echipe din țprile România, Bulgaria și Ungaria. După ce m-am întors din Bulgaria am plecat în Olanda la nunta prietenei mele. M-am bucurat să fiu acolo, pentru că a fost o zi minunată. Acum sunt înapoi in Târgu Mureș, și mă bucur să fiu aici. Așa, m-am plimbat mult :).

Terug in Roemenie/Back in Romania

Het lijkt alsof deze maand veel langer dan een maand geduurd heeft. In deze maand ben ik in 5 landen geweest. Ik dacht er even over om de huur van mijn kamer op te zeggen en gewoon een vaste plek in het vliegtuig te boeken. Maar nu ik weer in mijn kamer ben, ben ik blij dat ik het niet gedaan heb, want ik voel me hier thuis. Ik ben in Spanje en Portugal op vakantie geweest. In Portugal heb ik genoten van de aanwezigheid van mijn familie. Vanuit Portugal ben ik naar Bulgarije gegaan, waar ik mijn allereerste teamvergadering mocht bijwonen. Dit was een vergadering van de verschillende teams die met Roma werken. We hebben over onze visie nagedacht, en we moesten allemaal een presentatie geven over wie we zijn en waar we ons mee bezig houden. Ik heb veel nieuwe mensen leren kennen, partners van SIL, mijn baas, en de teamleden van het team van Bulgarije. Door deze vergadering voel ik me nu meer deel van het team en heb ik een beter beeld van waar we mee bezig zijn. Na de teamvergadering ben ik even terug gegaan naar Nederland voor een bruiloft, en nu ben ik weer terug in Roemenie waar ik de draad probeer op te pakken van het leren van Roemeens en het integreren in Roemenie.