Oppassen met eten, how to be careful with food

*For English, please scroll down*

Oppassen met eten – Eten bij de Roma in Roemenië

In januari 2015 kwam ik voor het eerst in een dorpje in Zuid-Roemenië waar ik ging wonen in een Rroma gezin. Voor mijn werk als Bijbelvertaler naar het Romani ging ik hier wonen om de Romani taal en cultuur beter te leren kennen. Ik werd met open armen ontvangen. De oma had een rijke maaltijd gekookt en zette dat voor me neer. Ik at wat ik kon, maar het was niet genoeg. ‘Ben je aan de lijn?’ vroegen ze in koor. ‘Eet meer, eet meer! Er is genoeg!’ De eerste woorden die ik leerde in het Rromani waren: ‘Ik zit vol. Ik eet niet meer.’ Aan het begin at ik alles en overal, maar na een week gaf mijn maag het op. Ik vertelde het aan mijn Rromani ‘oma’, maar haar reactie was dat ik méér moest eten: rijst, kaas, eieren, maar ik wilde gewoon even niks. Volgens mijn oma kon ik maar beter niet over mijn maag- en darmproblemen praten. Het is niet zo netjes om over ‘diarree’ te praten. Het lastige was alleen dat ze aan alles en iedereen verkondigde dat ik geen vlees meer wilde eten en dat ik weinig at. De mensen vroegen dan ‘Waarom?’. Tja, wat zeg je dan als je de echte reden niet mag noemen?

De belangrijkste reden dat ik last van mijn maag heb, is dat het eten hier vetter is en er wordt veel vlees gegeten., veel (witte) bonen en kool. Mijn oma gebruikt ongeveer een liter olie per week. Toen ik zei dat ik niet goed tegen vet eten kan (ook in Nederland moet ik uitkijken met vet eten), zei oma: ‘Dat komt goed uit, ik kan ook niet tegen vet eten, dus we eten nooit vet.’ Toen wist ik dat het een hopeloze zaak was.

U denkt misschien: ‘Als ze niet tegen dat eten kan, waarom maakt ze dan niet gewoon haar eigen eten?’ Dat kan, maar dan maak je meteen een groot statement. Eigenlijk zeg je: ‘Jouw eten is niet goed.’ En daarmee zeg je: ‘Jij bent niet goed.’ Door het eten te weigeren, weiger je dus ook de mensen zelf. De reden dat dit zo gevoelig ligt, komt deels door de sociale positie van de Rroma. Rroma in Roemenië staan erom bekend dat ze vies en onhygiënisch zijn. Een keer was ik met een Roemeens meisje aan het praten en ik vertelde dat ik bij Rroma woon. ‘Eet je daar ook?’ vroeg ze. Ik vond dat een rare vraag, natuurlijk eet ik daar ook. Als je bij iemand woont, dan eet je daar ook. Maar zij vond het bewonderenswaardiger dat ik met Rroma at, dan dat ik daar woonde. Veel Roemenen eten niet zomaar bij Rroma. Ze zijn bang dat ze daar ziek van worda

 

*English*

Being careful with food, eating with the Roma in Romania. 

 

In January 2015, I first went to live in a village in South-Romania, to live with a Roma family. For my work as Bible translator I had decided to live there to learn the Roma culture and language. They welcomed me with open arms. The grandma of the family had prepared a rich meal and put that in front of me. I ate as much as I could, but it wasn’t enough for her. ‘Are you on a diet?’ they all asked. ‘Eat more, eat more! There’s enough!’ The first words I learned to say in Romani were: ‘I am full. I won’t eat any more.’ In the beginning I ate everything and everywhere, but after about a week my stomach gave up. I told it to the grandmother, but her reaction was that I should eat more. She said: ‘Eat rice, eat cheese, eat eggs,’ while all I wanted was to eat nothing at all for a while. According to her it was better not to speak about my stomach problems. It’s not done to speak about ‘diarrhoea’. What made this difficult was that she told everyone that I didn’t want to eat meat any more and that I didn’t eat a lot. The people would ask me why, and then what do you say if you’re not allowed to say the real reason?

I think the main reason my stomach has problems with this food is that it’s more greasy than I am used to, many people here use about a litre of oil a week. When I said that I can’t really cope with greasy food (even in Holland I have to be careful with this), the grandma said: ‘That’s very good, I can’t cope with greasy food either, so we never eat greasy food.’ I knew my case was hopeless.

Maybe you think, if you can’t cope with the food, why don’t you just cook your own? That’s possible, but by doing this, you are making a statement. In fact you are saying: ‘Your food is not good.’ And by saying that, you are saying: ‘You are not good enough.’ So by refusing the food, you also reject the people themselves.

I think that one of the reasons why this is such a sensitive issue is the social position of the Roma. The stereotype of Roma is that they are dirty and unhygienic. Once I was talking to a Romanian girl and I told her that I live with Roma. ‘Do you also eat there?’ she asked. I thought that was a really weird question. Of course I eat there. If you live in somebody’s house, you also eat there. But she thought it was more special that I ate with Roma than that I lived with Roma. Many non-Roma here prefer not to eat at the house of Roma. They are afraid that it will make them ill, because it’s unhygienic. That’s why I have chosen to eat as much as possible with the people here, because by doing that I show that I accept the people. That this makes my stomach hurt more is something I’m willing to accept.

There are boundaries to how far I’m willing to go. People don’t have any problems using each other’s glass. I don’t do that. I always make sure I have my own glass and that I’m sure it has been cleaned with clean water. The same I do for the plate and the cutlery I use. The water that comes from the tap here is good drinking water, but people have the habit of keeping water in buckets and drinking that. I don’t drink that, but there are also Roma people who refuse to drink that. As you see, I always have to chose between my health and the message I want to send out. It’s becoming easier however, because the better I get to know the people, the easier it is to refuse something. You build a relationship of trust with each other, so that they know that I respect them and that I love them, without it being necessary to prove that all the time. And if I think that I really can’t refuse something that is possibly bad for my health, I pray: ‘Lord, bless this meal, and make it well for my body. Amen.’ We are safe in the arms of God. Thankfully though, my stomach has become stronger now, so I can enjoy the nice Roma food better.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s